Het Nederlandse voorbeeld....

[IkBenHetMaar]

Waarom een verbod op de verkoop van consumentenvuurwerk niet de oplossing is​

Elke keer dat wordt gesteld dat “we vuurwerk gewoon moeten verbieden en dan is het probleem opgelost”, wordt een complexe werkelijkheid teruggebracht tot een simpele beleidsreflex. De afgelopen jaarwisseling in Nederland laat zien waarom die redenering niet klopt.

Wat er daadwerkelijk gebeurde in Nederland​

Tijdens Oud en Nieuw rapporteerde de politie ongekende ongeregeldheden. Hulpdiensten werden aangevallen met vuurwerk en molotovcocktails, de ME werd op meerdere plekken ingezet, meer dan 250 personen werden aangehouden en het aantal meldingen bij de hulpdiensten piekte. Tragisch genoeg kwamen twee mensen van 17 en 38 jaar om het leven bij vuurwerkincidenten. In Amsterdam ging bovendien een historisch kerkgebouw in vlammen op.
Deze gebeurtenissen worden vaak aangevoerd als bewijs dat een algeheel vuurwerkverbod noodzakelijk is. Maar daarbij wordt een cruciale beleidscontext genegeerd.

Dit was géén praktijkproef van een verbod​

Deze jaarwisseling vond plaats vóór de invoering van het landelijke verbod op consumentenvuurwerk. Het verbod was nog niet van kracht. Dit was dus geen voorbeeld van een verbod dat faalt of slaagt, maar de laatste jaarwisseling onder het bestaande regime.
Belangrijker nog: de aankondiging van het verbod lijkt juist een averechts effect te hebben gehad.
De uitgaven aan vuurwerk stegen, ze daalden niet
Nederlanders gaven voorafgaand aan deze jaarwisseling een recordbedrag van €129 miljoen uit aan vuurwerk. Ter vergelijking:

• 2023: €105 miljoen
• 2024: €118 miljoen
• 2025: €129 miljoen

In plaats van terughoudendheid leidde de aangekondigde maatregel tot voorraadopbouw. Er kwam méér vuurwerk in omloop, niet minder.
Dit ondermijnt de aanname dat het verbieden van verkoop automatisch leidt tot minder gebruik. De vraag verdween niet, maar verschoof en versnelde.
Het echte probleem is illegaal en gewelddadig gedrag
De ernstigste incidenten hadden betrekking op:

• molotovcocktails,
• doelbewuste aanvallen op hulpverleners,
• het gebruik van vuurwerk als wapen.

Dat heeft niets te maken met regulier, verantwoord vuurwerkgebruik. Dit is crimineel gedrag.
De zwaarste letsels en incidenten zijn jaar na jaar vooral te herleiden tot illegaal vuurwerk en illegaal gemodificeerde explosieven, niet tot gereguleerde consumentenproducten. Juist die illegale categorie is al verboden.
Een verkoopverbod pakt dat probleem niet aan. In veel gevallen versterkt het het zelfs.

Verbieden verschuift de markt naar de illegaliteit​

Wanneer legale en gereguleerde producten verdwijnen:

• verdwijnt de vraag niet,
• verdwijnt het toezicht,
• worden illegale netwerken aantrekkelijker.

Legaal vuurwerk kent:

• veiligheidstesten,
• beperkingen in kracht en omvang,
• traceerbaarheid,
• gebruiksinstructies.

Illegale explosieven kennen dat alles niet. Een beleid dat legale alternatieven wegneemt zonder effectieve handhaving op illegaliteit, vergroot het risico in plaats van het te verkleinen.

Symbolisch beleid versus effectieve handhaving​

Vuurwerkverboden worden vaak gepresenteerd als daadkracht. In de praktijk functioneren ze regelmatig als symbolisch beleid, dat afleidt van lastiger maar effectiever ingrijpen, zoals:

• het bestrijden van illegale import en handel,
• het strafrechtelijk aanpakken van geweld tegen hulpdiensten,
• consequente handhaving van bestaande wetgeving,
• het bestraffen van ordeverstorend gedrag.

Het aanwijzen van producten, liefhebbers of tradities als probleem is bestuurlijk eenvoudiger, maar lost de kern niet op.

Veiligheid vraagt om een andere benadering​

Vuurwerk is op zichzelf niet het probleem. Jaarlijks gebruiken miljoenen mensen het verantwoord, met relatief weinig incidenten.
Het Nederlandse voorbeeld laat zien dat een verkoopverbod:

• geen garantie biedt op rust,
• kan leiden tot hamsteren,
• de illegale markt versterkt,
• regulering vervangt door afwezigheid van toezicht.

Echte veiligheid ontstaat door het aanpakken van illegale explosieven, het handhaven van de wet tegen gewelddadig misbruik en het faciliteren van verantwoord vieren, niet door het uitsluiten van de groep die zich aan de regels houdt.